《祭十二郎文》
标签:選修(中國古代詩歌散文欣賞) 唐代
nián 、 yuè 、 rì , jì fù yù wén rǔ sàng zhī qī rì , nǎi néng xián āi zhì chéng , shǐ jiàn zhōng yuǎn jù shí xiū zhī diàn , gào rǔ shí èr láng zhī líng :
年、月、日,季父愈聞汝喪之七日,乃能銜哀致誠,使建中遠具時羞之奠,告汝十二郎之靈:
wū hū ! wú shǎo gū , jí zhǎng , bù shěng suǒ hù , wéi xiōng sǎo shì yī 。 zhōng nián xiōng mò nán fāng , wú yǔ rǔ jù yòu , cóng sǎo guī zàng hé yáng 。 jì yòu yǔ rǔ jiù shí jiāng nán , líng dīng gū kǔ , wèi cháng yī rì xiāng lí yě 。 wú shàng yǒu sān xiōng , jiē bù xìng zǎo shì 。 chéng xiān rén hòu zhě , zài sūn wéi rǔ , zài zi wéi wú 。 liǎng shì yī shēn , xíng dān yǐng zhī 。 sǎo cháng fǔ rǔ zhǐ wú ér yán yuē : “ shì liǎng shì , , cǐ ér yǐ !” ! ” yóu xiǎo , dāng , fù jì yì ; wú ; suī néng jì yì , yì , zhī qí yán zhī bēi yě 。
嗚呼!吾少孤,及長,不省所怙,惟兄嫂是依。中年兄歿南方,吾與汝俱幼,從嫂歸葬河陽。既又與汝就食江南,零丁孤苦,未嘗一日相離也。吾上有三兄,皆不幸早世。承先人後者,在孫惟汝,在子惟吾。兩世一身,形單影隻。嫂嘗撫汝指吾而言曰:「韓氏兩世,惟此而已!」汝時尤小,當不復記憶;吾時雖能記憶,亦未知其言之悲也。
wú nián shí jiǔ , shǐ lái jīng chéng 。 qí hòu sì nián , ér guī shì rǔ 。 yòu sì nián , wú wǎng hé yáng shěng fén mù , yù rǔ cóng sǎo sàng lái zàng 。 yòu èr nián , wú zuǒ dǒng chéng xiàng yú biàn zhōu , rǔ lái shěng wú , zhǐ yī suì , qǐng guī qǔ qí nú 。 míng nián , chéng xiàng hōng , wú qù biàn zhōu , rǔ bù guǒ lái 。 shì nián , wú zuǒ róng xú zhōu , shǐ qǔ rǔ zhě shǐ xíng , wú yòu bà qù , rǔ yòu bù guǒ lái 。 wú niàn rǔ cóng yú dōng , dōng yì kè yě , bù kě yǐ jiǔ ; tú jiǔ yuǎn zhě , mò rú xī guī , jiāng chéng jiā ér zhì rǔ 。 wū hū ! shú wèi rǔ jù qù wú ér mò hū ! wú yǔ rǔ jù shào nián , yǐ wéi suī zàn xiāng bié , zhōng dāng jiǔ xiāng yǔ chù 。 gù shě rǔ ér lǚ shí jīng shī , yǐ qiú dòu hú zhī lù 。 chéng zhī qí rú cǐ , suī wàn chéng zhī gōng xiāng , wú bù yǐ yī rì chuò rǔ ér jiù yě 。
吾年十九,始來京城。其後四年,而歸視汝。又四年,吾往河陽省墳墓,遇汝從嫂喪來葬。又二年,吾佐董丞相於汴州,汝來省吾,止一歲,請歸取其孥。明年,丞相薨,吾去汴州,汝不果來。是年,吾佐戎徐州,使取汝者始行,吾又罷去,汝又不果來。吾念汝從於東,東亦客也,不可以久;圖久遠者,莫如西歸,將成家而致汝。嗚呼!孰謂汝遽去吾而歿乎!吾與汝俱少年,以爲雖暫相別,終當久相與處。故舍汝而旅食京師,以求鬥斛之祿。誠知其如此,雖萬乘之公相,吾不以一日輟汝而就也。
qù nián , mèng dōng yě wǎng , wú shū yǔ rǔ yuē : “ nián wèi sì shí , , shì máng máng , , fā cāng cāng , , chǐ yá dòng yáo 。 。 zhū fù yǔ zhū xiōng , , kāng qiáng ér zǎo shì , , wú zhī shuāi zhě , , néng jiǔ cún hū ? ? bù kě qù , , bù kěn lái , , dàn mù sǐ , , rǔ bào wú yá zhī qī yě 。” 。 ” shǎo zhě mò ér zhǎng zhě cún , qiáng , yāo ér bìng zhě quán hū ?
去年,孟東野往,吾書與汝曰:「吾年未四十,而視茫茫,而發蒼蒼,而齒牙動搖。念諸父與諸兄,皆康強而早世,如吾之衰者,其能久存乎?吾不可去,汝不肯來,恐旦暮死,而汝抱無涯之戚也。」孰謂少者歿而長者存,強者夭而病者全乎?
wū hū ! qí xìn rán xié ? qí mèng xié ? qí chuán zhī fēi qí zhēn xié ? xìn yě , wú xiōng zhī shèng dé ér yāo qí sì hū ? rǔ zhī chún míng ér bù kè méng qí zé hū ? shǎo zhě qiáng zhě ér yāo mò , zhǎng zhě shuāi zhě ér cún quán hū ? wèi kě yǐ wéi xìn yě ! mèng yě , chuán zhī fēi qí zhēn yě , dōng yě zhī shū , gěng lán zhī bào , hé wèi ér zài wú cè yě ? wū hū ! qí xìn rán yǐ ! wú xiōng zhī shèng dé ér yāo qí sì yǐ , rǔ zhī chún míng yí yè qí jiā zhě , bù kè méng qí zé yǐ 。 suǒ wèi tiān zhě chéng nán cè , ér shén zhě chéng nán míng yǐ 。 suǒ wèi lǐ zhě bù kě tuī , ér shòu zhě bù kě zhī yǐ 。
嗚呼!其信然邪?其夢邪?其傳之非其真邪?信也,吾兄之盛德而夭其嗣乎?汝之純明而不克蒙其澤乎?少者強者而夭歿,長者衰者而存全乎?未可以爲信也!夢也,傳之非其真也,東野之書,耿蘭之報,何爲而在吾側也?嗚呼!其信然矣!吾兄之盛德而夭其嗣矣,汝之純明宜業其家者,不克蒙其澤矣。所謂天者誠難測,而神者誠難明矣。所謂理者不可推,而壽者不可知矣。
suī rán , wú zì jīn nián lái , cāng cāng zhě huò huà ér wèi bái yǐ ; dòng yáo zhě huò tuō ér luò yǐ , máo xuè rì yì shuāi , zhì qì rì yì wēi , jǐ hé bù cóng rǔ ér sǐ yě ? sǐ ér yǒu zhī , qí jǐ hé lí ? qí wú zhī , bēi bù jǐ shí , ér bù bēi zhě wú qióng qī yǐ 。
雖然,吾自今年來,蒼蒼者或化而爲白矣;動搖者或脫而落矣,毛血日益衰,志氣日益微,幾何不從汝而死也?死而有知,其幾何離?其無知,悲不幾時,而不悲者無窮期矣。
rǔ zhī zi shǐ shí suì , wú zhī zi shǐ wǔ suì , shǎo ér qiáng zhě bù kě bǎo , rú cǐ hái tí zhě , yòu kě jì qí chéng lì xié ? wū hū āi zāi ! wū hū āi zāi !
汝之子始十歲,吾之子始五歲,少而強者不可保,如此孩提者,又可冀其成立邪?嗚呼哀哉!嗚呼哀哉!
rǔ qù nián shū yún : “ dé ruǎn jiǎo bìng , , wǎng ér jù 。” 。 ” :“ shì : “ , jiāng nán , rén , cháng cháng , zhī 。” wèi shǐ 。 ” yōu yě 。 wū hū , 。 jìng yǐ , yǔn qí shēng hū ? yì bié yǒu jí ? zhì sī jí hū ?
汝去年書云:「比得軟腳病,往往而劇。」吾曰:「是疾也,江南之人,常常有之。」未始以爲憂也。嗚呼, 其竟以此而殞其生乎?抑別有疾而至斯極乎?
rǔ zhī shū , liù yuè shí qī rì yě ; dōng yě yún , rǔ mò yǐ liù yuè èr rì ; gěng lán zhī bào wú yuè rì 。 gài dōng yě zhī shǐ zhě bù zhī wèn jiā rén yǐ yuè rì , rú gěng lán zhī bào , bù zhī dāng yán yuè rì 。 dōng yě yǔ wú shū , nǎi wèn shǐ zhě , shǐ zhě wàng chēng yǐ yīng zhī hū 。 qí rán hū ? qí bù rán hū ?
汝之書,六月十七日也;東野雲,汝歿以六月二日;耿蘭之報無月日。蓋東野之使者不知問家人以月日,如耿蘭之報,不知當言月日。東野與吾書,乃問使者,使者妄稱以應之乎。其然乎?其不然乎?
jīn wú shǐ jiàn zhōng jì rǔ , diào rǔ zhī gū yǔ rǔ zhī rǔ mǔ 。 bǐ yǒu shí kě shǒu , yǐ dài zhōng sàng , zé dài zhōng sàng ér qǔ yǐ lái ; rú bù néng shǒu yǐ zhōng sàng , zé suì qǔ yǐ lái 。 qí yú nú bì , bìng lìng shǒu rǔ sàng 。 wú lì néng gǎi zàng , zhōng zàng rǔ yú xiān rén zhī zhào , rán hòu wéi qí suǒ yuàn 。
今吾使建中祭汝,吊汝之孤與汝之乳母。彼有食可守,以待終喪,則待終喪而取以來;如不能守以終喪,則遂取以來。其餘奴婢,並令守汝喪。吾力能改葬,終葬汝於先人之兆,然後惟其所願。
wū hū ! rǔ bìng wú bù zhī shí , rǔ mò wú bù zhī rì , shēng bù néng xiāng yǎng yǐ gòng jū , mò bù néng fǔ rǔ yǐ jǐn āi , liǎn bù píng qí guān , biǎn bù lín qí xué 。 wú xíng fù shén míng , ér shǐ rǔ yāo 。 bù xiào bù cí , ér bù dé yǔ rǔ xiāng yǎng yǐ shēng , xiāng shǒu yǐ sǐ 。 yī zài tiān zhī yá , yī zài dì zhī jiǎo , shēng ér yǐng bù yǔ wú xíng xiāng yī , sǐ ér hún bù yǔ wú mèng xiāng jiē , wú shí wèi zhī , qí yòu hé yóu ! bǐ cāng zhě tiān , hé qí yǒu jí ! zì jīn yǐ wǎng , wú qí wú yì yú rén shì yǐ ! dāng qiú shù qǐng zhī tián yú yī 、 yǐng zhī shàng , yǐ dài yú nián 。 jiào wú zǐ yǔ rǔ zi , xìng qí chéng ; zhǎng wú nǚ yǔ rǔ nǚ , dài qí jià , rú cǐ ér yǐ 。
嗚呼!汝病吾不知時,汝歿吾不知日,生不能相養以共居,歿不能撫汝以盡哀,斂不憑其棺,窆不臨其穴。吾行負神明,而使汝夭。不孝不慈,而不得與汝相養以生,相守以死。一在天之涯,一在地之角,生而影不與吾形相依,死而魂不與吾夢相接,吾實爲之,其又何尤!彼蒼者天,曷其有極!自今已往,吾其無意於人世矣!當求數頃之田於伊、潁之上,以待餘年。教吾子與汝子,幸其成;長吾女與汝女,待其嫁,如此而已。
wū hū , yán yǒu qióng ér qíng bù kě zhōng , rǔ qí zhī yě xié ? qí bù zhī yě xié ? wū hū āi zāi ! shàng xiǎng !
嗚呼,言有窮而情不可終,汝其知也邪?其不知也邪?嗚呼哀哉!尚饗!
韓愈 · 唐代